|
 |
|
|
|
|
نوشاهي، عارف فرزند بشير احمد، 1334 ش، فارسي پژوه پاكستاني. در هفت سالگي
پدرش را از دست داد1340 ش. عموي او شريف احمد شرافت 1362 ش كه از بزرگان علم
و فضل روزگار خود بود و نزديك دويست و پنجاه اثر به اردو، فارسي، عربي و
پنجابي نوشته است، سرپرستي و تربيت او را به عهده گرفت و ذوق كتاب دوستي و
كتاب خواني را در او بيدار كرد.
عارف، پس از آن دوره دبيرستان را به پايان برد. عمويش او را براي فراگيري
دروس سنتي به يكي از حوزه هاي علمي شهر گوجرانواله در پنجاب برد 1349 ش. اما
تمايل او بيشتر به تحصيلات دانشگاه و زبان فارسي بود. از همين روي، پس از دو
هفته حوزه را رها كرد و در 1350 ش به راولپندي رفت و در مجالس آموزش زبان
فارسي كه در خانه فرهنگ ايران برپا مي شد شركت جست. در 1354 ش دوره چهارساله
آموزش زبان فارسي را به پايان برد و در 1353 ش موفق به گرفتن ديپلم نيز شد.
در 1352 ش به مركز تحقيقات فارسي ايران و پاكستان در اسلام آباد پيوست و تا
1360 ش معاون كتابدار و فهرست نويس آن جا بود.
همكاري با مركز تحقيقات فارسي بر علاقه او به كارهاي پژوهشي، به ويژه كتاب
شناسي و نسخه شناسي، افزود. نوشاهي براي يافتن نسخه هاي خطي فارسي به بسياري
از شهرها و روستاهاي دور و نزديك پاكستان سفر كرد و هزاران دست نويس را فهرست
كرد. در 1358 ش به مركز تحقيقات فارسي در كراچي انتقال يافت و گنجينه نسخه
هاي خطي فارسي موزه ملي پاكستان و انجمن ترقي اردو را بررسي و فهرست نويسي
كرد و فهرست اين دو گنجينه را در دو كتاب جداگانه به چاپ رساند. در 1360 ش از
دانشگاه كراچي دانشنامه ليسانس زبان و ادبيات فارسي گرفت و در 1361 ش دوره
فوق ليسانس اين رشته را در همان دانشگاه به پايان رسانيد. در 1363 ش به
مناسبت برگزاري كنگره جهاني بزرگداشت سعدي شيرازي كتابي با عنوان فهرست چاپ
هاي آثار سعدي در شبه قاره تاليف كرد. در 1364 ش رايزني فرهنگي سفارت ايران
در اسلام آباد وي را به سر دبيري مجله فارسي دانش برگزيد و نوشاهي تا انتشار
شانزدهمين شماره اين مجله سردبير آن بود.
وي در 1367 ش به مناسب برگزاري سمينار بزرگداشت حافظ شيرازي در لاهور، كتابي
به نام حافظ محرم راز درباره حافظ شناسي در شبه قاره تاليف و منتشر كرد. در
1368 ش براي ادامه تحصيل به ايران سفر كرد و در 1372 ش دوره پيوسته كارشناسي
ارشد و دكتري زبان و ادبيات فارسي را در دانشكده ادبيات و علوم انساني
دانشگاه تهران به پايان برد. پايان نامه او تصحيح ملفوظات خواجه عبيدالله
احراري نقشبندي به تحرير و تدوين مير عبدالاول نيشابوري بود.
نوشاهي، همزمان با تحصيل در ايران، در كارهاي علمي و پژوهشي درباره شبه قاره
با بنياد دايرة المعارف اسلامي و فرهنگستان زبان و ادب فارسي همكاري مي كرد و
با دادن مقالاتي در كنگره بين المللي هزاره تدوين شاهنامه تهران، 1369 ش،
كنگره بين المللي بزرگداشت نظامي گنجوي تبريز، 1370 ش، كنگره بين المللي
تاريخ پزشكي اسلام و ايران تهران، 1371 ش و كنگره بين المللي همكاري هاي علمي
فرهنگي كشورهاي آسياي ميانه و كشورهاي همجوار تهران، 1371 ش شركت كرده است.
نوشاهي نخستين بار در 1355 ش براي مطالعه درباره بهائيت به ايران سفر كرد و
پس از آن بارها براي كارهاي تحقيقي به ايران سفر كرده است. در 1355 و 1357 ش
براي تحقيق درباره شاعر و عارفي گمنام به نام خواجه فضيل و حي كابلي و بازديد
از كتابخانه هاي افغانستان به اين كشور رفت. در 1366 ش براي تكميل طرح
كتابشناسي فهرست نسخه هاي خطي فارسي هند به اين كشور سفر كرد. در 1371 ش براي
يافتن منابع طريقه نقشبنديه به تركيه رفت. از آثار فارسي او فهرست نسخه هاي
خطي موزه ملي پاكستان كراچي اسلام آباد، 1362 ش؛ فهرست نسخه هاي خطي انجمن
ترقي اردو كراچي اسلام آباد، 1363 ش؛ جهاد نامه مولف مجهول قرن هفتم هجري و
ظلم نامه اكبر كه ترجمه جهاد الاكبر منسوب به غزالي است اسلام آباد، 1363 ش؛
به ياد شرافت نوشاهي اسلام آباد، 1352 ش؛ فهرست كتابهاي فاريس چاپ سنگي و
كمياب كتابخانه گنج بخش در دو جلد اسلام آباد، 1365- 1369 ش؛ فهرست چاپهاي
آثار سعدي در شبه قاره و چاپهاي شروح و ترجمه ها و فرهنگنامه ها و تضمين هاي
آثار وي اسلام آباد، 1363 ش؛ مجموعه اشعار پراگنده محمد ماه صداقت كنجاهي
لاهور، 1367 ش؛ حافظ، محرم راز اسلام آباد، 1367 ش؛ ترجمه و تعليقات ثلاثه
غساله تاليف حكيم حبيب الرحمان كه فهرست آثار فارسي و عربي تاليف شده در
بنگال است اسلام آباد، 1368 ش.
آثار:
- از آثار اردوي او ترجمه و تحشيه و تكمله جامي تاليف علي اصغر حكمت اسلام
آباد، 1362 ش
- فارسي اصطلاحات سازي، كتابيات كه كتابشناسي فرهنگنامه هاي اصطلاحات فارسي
است اسلام آباد، 1364 ش
- بهارت مين مخطوطات كي فهرستين كه كتابشناسي فهارس نسخه هاي خطي هندوستان
است لاهور، 1367 ش
- پاكستان مين مخطوطات كي فهرستين كه كتابشناسي فهارس نسخه هاي خطي پاكستان
است اسلام آباد، 1367ش
- ايران اور افغانستان مين مخطوطات كي فهرستين كه كتابشناسي فهارس نسخه هاي
خطي ايران و افغانستان است لاهور، 1372 ش
- فهرست مخطوطات كتب خانه قريشي كه فهرست نسخه هاي خطي فارسي و اردوي
كتابخانه وحيد قريشي در لاهور است لاهور، 1372 ش
نوشاهي در 1365 ش با همكاري ديگران مجله اي به نام كتابشناسي درباره مسائل
كتابشناسي و كتابداري و فهرست نويسي و تصحيح متون داير كرد كه تا كنون سه
شماره از آن منتشر شده است. افزون بر آثار ياد شده، از نوشاهي مقالات متعددي
در مجلات پاكستان و هند و ايران و دايرة المعارف هاي اسلامي و تركيه منتشر
شده است. تدوين فهرست مشترك نسخه هاي خطي فارسي پاكستان جلد 14، اسلام آباد
1998 م.
منابع:
شريف التواريخ، جلد سوم، حصه دوم؛ فارسي آموختگان، 333- 34؛ گفت و گو با عارف
نوشاهي. سياره مهين فر.
|
|
|
|
|
|
|
